Ana səhifə Əlaqə          בס"ד
Radio Sarı Gəlin
non-stop
Azərbaycan musiqisi







Elanlar

Saytdakı materialların istifadəsi zamanı istinad edilməsi vacibdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə hiperlink vasitəsi ilə istinad mütləqdir.

Webmoney

Hörmətli qonaqlar!
Bizim layihəmiz qeyri komersial və digər reklamlardan istifadə etmir. Buna görə də, biz Sizin maddi köməyinizə ehtiyac duyuruq.
Əgər Sizdə bizim layihəmizə necəsə kömək etmək istək varsa, Sizə minnətdar olardıq. Bütün yığılan vasitələr serverin ödəməsinə xərclənəcək.
Hesabımız:
Z246503364336

Harada ödəmək
(Dünya üzrə ödəmə məntəqələri)

Rəsmi syatlar

Qonaqlar

Flag Counter


Yəhudi təqvimi



Partnyorlar

Ulpan Moiz

Международная Ассоциация Израиль-Азербайджан

Şalom Gazetesi | Haftalık Siyasi ve Kültürel Gazete

РИЗВАН ГУСЕЙНОВ

1905.az - Genocide 1905

Архитектурная мастерская Ильгара Алиева

Hasturk

Təqvim

«    İyun 2020    »
BeÇaÇCaCŞB
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930 

Yitshak (İshaq) və oğulları

14-05-2013, 13:59 | Bölüm: Tarix | Baxılıb: 114 | Səhv tapdınız?
Tarix özünü təkrarlayar. Avraam, Yitshak ya da Yaakov hansı qovuğu oyarlarsa onlardan sonra gələnlər bu qovukta qalacaqlar.
Yəhudi tarixinə bir ailənin hekayəsi ilə  davam edirik. Tarix olaraq E.Ə.18.yüzillikdəyik  ya da 3700 il əvvəldəyik.
İndiyə qədər Avraam'dan bəhs etdik. O dünyaya tək tanrıcılığı yayma missiyasını boynuna götürən ilk Yəhudidiydi. Onun ailəsi də bu missiyanı davam etdirəcək. Dünyaya Tanrı anlayışını gətirəcək, insanlığı ideal səviyyəyə yenidən yüksəldəcək.
Avraam'ın fərqli iki arvadından iki oğlu olur. Misirli arvadı Agar'dan Yişmael və sonsuz olduğu hesab edilən  arvadı Sara'dan Yitshak. Atasının missiyasını davam etdirməyi seçən Yitshak olur.
Burada Yisthak'ın həyatından əhvalatlar danışmayacayıq. Üzərində durmaq istədiyimiz daha sonra Yəhudi tarixində də görəcəyimiz bir nizamdır. Çünki daha əvvəl söylədiyimiz kimi ataların hərəkətləri uşaqlarını bağlamaqdadır.
Bir vaqonun təkərləri torpaq yolda gedərkən dərin izlər yaradır. Bunlara bir dəfə təkərlər batdı mı çıxmaq çox çətindir. Əgər yaxşı bir nizam qura bilsəniz içində qalarsan, əgər pis bir nizam qurarsan  yenə ona ilişər və onu qırmaq, xaricinə çıxmaq çox çətindir.
Avraam, Yitshak ya da Yaakov yaxşı ya da pis necə bir nizam qurarlarsa onlardan sonrakı nəsillər də o nizamın içində qalacaqlardır.
Təkrarlar
Yitshak'ın həyatında gördüyümüz bir hadisə, Avraam'ın yaşadığı bir vəziyyətin təkrarıdır. Bereşit Kitabı (20. Və 21.bölümler) Avraam'ın Fələstini ölkəsinə getdiyindən və onlarla bir müddət yaşadığından bəhs edir. Amma bəzi problemləri olur-nümunə olaraq onlar arvadı Saranın almaq istəmişlərdir.
İllər sonra (Bereşit 26.Bölüm) Yitshak eyni vəziyyətlə qarşılaşır. Israel'in sahil zolağında  Fəlistinlilərlə  yaşamağa başlayır və onlar arvadı Rifka'yı almaq istəyərlər. Yenə Yitshak'ın köməkçiləri ilə  Fələstini kralı Avimeleh'in köməkçiləri arasında  problemləri olur.
"Yitshak getdiyi zaman, Fələstin üçün hər şey pisə getməyə başlayır, iqtisadiyyatı  çökər."
Sonunda nə olar? Fələstini Yitshak'ı qovurlar. Halbuku  Tanah'ın bizə söylədiyi qədər Yitshak buna layiq  bir hərkət  etməmişdir. Bunun xaricində Fələstinlilər Yitshak'ın açmış olduğu quyuların hamısını doldurarlar. Bu orta şərq kimi quraq iqlimi olan və suyun çox qiymətli olduğu bir bölgədə məntiqsiz bir davranışdır. (Bu əslində antisemitlərin tarixdə davamlı təkrarlanan bir davranışıdır. Yəhudi varlığını silmək üçün özlərinə zərər verərlər.)
Lakin sonra maraqlı bir hadisə olar. Avimeleh Yitshak'a gəlir və "görürəm ki biz sənin sayəndə zənginləşmişik" deyər. Çünki Yitshak gedincə, Fələstində hər şey pisə getməyə başlayır və iqtisadiyyatları çökər. Heç bir iş yolunda getməz və Fələstinlilər anlyır ki bu Yəhudilər getdikləri üçün belədir. Beləcə padşah bir razılaşma təklif və Yitshak'tan geri dönməsini istəyir.
Bu, tarixdə Yəhudilərin Yəhudi olmayanlarla qarşılaşmalarında həmişə gördüyümüz hadisələr zənciridir. Əvvəl Yəhudilər ümumiyyətlə dəvət edilərlər. Ölkə Yəhudilərin verdikləri töhfələrə görə çox yaxşı bir vəziyyətdədir. Sonra heç bir səbəb yoxkən ölkə Yəhudiləri kovmaya qərar verər eyni zamanda öz iqtisadiyyatına da zərər verir. Yəhudilər qovular, ölkə çətin vəziyyətdə qalar. Bu həmişə belə olur. Bu şizofreniya kimidir-bir sevgi-nifrət əlaqəsi.
ƏKİZLƏR
Yitshak Rifka'yla evlidir. Rifka əkiz körpələrə hamilə qalar. Çətin bir hamiləlik keçirir, əkizlər döyüş etməyə ana qarınında başlamışlardı. Doğulduqlarında bir-birləri arasında rəqabət vardır. Əkizlərin adları Yaakov və Esav olar.
Əkiz olmalarına qarşı, Yaakov və Esav çox fərqli şəxsiyyətlərə malikdir və fiziki olaraq da bir-birlərinə bənzəməməktədirlər. Tanah Esavı saçlı saqqallı olaraq təsvir edər, Yaakov'u isə yumşaq dərili. Esav bir ovçudur, hərəkət adamıdır. Yaakov isə alimdir, hərəkət adamı deyildir.
Hekayədən, Yitshak'ın Esavı ilk doğulan olduğu üçün daha çox sevdiyi aydın olmaqdadır. Esav yalnız bir neçə dəqiqə daha böyükdür lakin ailənin mirasını davam etdirəcək adamın təyin olunması baxımından bu əhəmiyyətlidir.
Rifka, Yaakov'un tərəfini tutur. Tanah deyir ki qadınların instinktləri daha çoxdur-"binah yeserah". Bir çox dəfə Tora'nın əhvalatlarında kişilər, axmaqca səhvlər edərkən qadınlar doğru olanı edərlər.
"Yitshak kimi böyük bir adam bir dua etdiyi zaman, o dua mənəvi gücləri təsir və həqiqətə çevrilər."
Yitshak yaşlandığı zaman oğullarına bir dua verməyə qərar verir. İlk doğulan oğlu olan Esava əlavə olaraq xüsusi bir dua daha edəcək.
Esav əslində ilk doğulan (behorluk) duasını, atasının missiyasını davam etdirmə məsuliyyətini istəmir. Amma onunla birlikdə gələn zənginlik və güc duasını istəyir. Ancaq Rifka o duanın Yaakov'a getməsi lazım olduğunu fərqinə varır. Çünki Yaakov bunu istəyir və Avraam kimi dünyanı deyiştirəbiləcəkdir.
Beləcə Esav atasının axşam yeməyini hazırlamaq üçün ova çıxır. Bu sırada Rifka nə edir? Yaakov'un qollarını keçi dərisiylə sarır, bu şəkildə Esava bənzəyəcəkdir..
Simvollar
Tanah'ın əhvalatlarını sadə və birinci sinif Bazar məktəbi səviyyəsində oxumaq səhvdir. Bu yaşlı kor bir adamın arvadı və oğlu tərəfindən aldadılmasının  əhvalatı deyil. Burada çox dərin hadisələr olmaqdadır.
Yaakov Esav kimi geyinib atasının qarşısına çıxdığında, Yitshak belə deyir:
"Səs Yaakov'un səsi, amma əllər Esavın əlləri." (Bereşit 27:12)
Səs zəkanın gücünü, ellersə hərəkətin, qılıncın gücünü işarələməkdədir.
Əzəmətin və qılıncın gücünə sahib olan Esavın nəsilləri Roma İmperatorluğunu, Tanah'ın deyişiylə Edomun yaradacaq. Təbii dünyanı xristianlığa başqa böyük bir monoteist dinə çevirən də Romalılar olacaq. (Daha sonra Romalı Xristianlarla şərqdəki Ortodoks Xristianları bir-birindən ayrılacaqlar. Və yenə illər sonra protestant Xristianları da ayrı bir məzhəb olacaqlardır.)
Burda yenə Avraam'ın oğullarına bir göndərmə görürük. Esav da Yişmael kimi missiyası davam ettirməmiş amma böyük bir güc olmuşdur.
"Bu, kosmik mübarizədən başqa bir şey deyil."
Çox maraqlı bir vəziyyət var burda. Kosmik mübarizədən başqa bir şey deyil. Bu ikili, Yaakov və Esav ana qarınında döyüş etməyə başlarlar və tarix boyunca da döyüş edəcəklər. Roma qərb mədəniyyətini meydana gətirər və Yəhudi millətiylə döyüş etməyə davam edir.
Bu heç bir zaman ədalətli bir döyüş deyildir. Roma hər zaman fiziki olaraq daha güclü olacaq amma Yəhudilər də zəka və mənəvi baxımdan daha güclüdürlər. Görürük döyüş burada başlayır və tarix boyunca sürəcəkdir.
Amaleq
Avraam'ın soyundan gələnlər əllərində olmadan böyük insanlar olmuşlardır. Hamısı Yəhudi olmasalar belə dünyaya  təsir edən  böyük bir cəmiyyət meydana gətirdilər. Əslində yəhudilərin ən böyük düşmənləri yenə bu ailədən gəlməkdədir.
Yəhudi xalqının tarixdəki ən qəddar düşməni kimdi? Amaleq xalqı. Bu xalq pisdir və günahı işarələməkdədir. Tanah'ta da onları yerıüzünden silmək üçün bir əmr var. Onların nifrəti o qədər böyükdür ki əllərinə bir şans keçsə onlar Yəhudi xalqını yerüzünden sileceklerdir.
Amaleq xalqı Tanah'ın bizə söylədiyi qədər Yişmael'in nəslindən birinin Esavın nəslindən biri ilə evlənməsi nəticəsində meydana gələr. (Bereşit 36:2-4) Evlənən bu iki qohumlar  Amaleq adında mələz bir düşmən yaradarlar. Bu xalqın Yəhudilərə qarşı xəstəlikli bir düşmənliyi var.
Kabalanın  baş əsərini, Zohar'ı yazan Ribi Şimon bar Yohay belə demişdir: Esav dünyanın gedişinə nifrət edər. Yaakov isə dünyanın getdiyi yolu təmsil edir. Bu sözlər Yəhudilərlə Esavın nəslindən gələnlər arasındakı əlaqənin deyim fizika qaydalarıdır.
Sonunda Esav və Yaakov qarşılaşırlar. Yaakov duanı oğurlamışdır və Esav gəldiyində nələr olduğunu anlar. Ata Yitshak kandırıldığını fərqi var amma kızmamıştır. Çünki indi Yaakov'u hərəkət edə biləcək və missiyası davam etdirə biləcək gücdə görür.
Rifka Esavın kininin  qardaşını öldürməyə qədər  gedəbiləcəyini  görür və Yaakov'u Xarana yollar və oradan özünə bir yoldaş tapmasını söyləyir.
Lavan
Harranda Rifka'nın Lavan adında bir qardaşı yaşamaqdadır. Lavanın söz mənası beyazdır. Yaakov beş pulsuz dayısının qapısını çalır və  Rəhiləyə aşiq olar. Onunla evlənmək istər lakin lavan bunun üçün Yaakov'un yeddi il özüylə işini şərt qaçar. Yeddi il sonunda lava, Yaakov'u Rəhilə yerinə bacısı Lea'yla evləndirir. Rəhilə üçün yeddi il daha çalışması lazımdır. Sonunda Yaakov'un 4 arvadı olar: Lea, Rəhilə və onların nökərləri Zilpa və Bilha. Sonra 12 oğlu və bir qızı olacaq.
Əvvəlki nəsillərin fərqli olaraq Yaakov'un bütün oğulları özlərini misyona həsr edərlər. Onlar dünyanı dəyişdirəcək olan xalqın nüvəsini meydana gətirirlər.
"Yaakov Eretz Israel'e dönməsi lazım olduğunu anlar, çünki bir missiyası var."
Lava Yaakov'u özünə bağlamaq və həmişə işlədə bilmək üçün əlindən gələni edər. Buna baxmayaraq Yaakov böyük bir sərvət yığar. Bu da başqa bir Yəhudi xüsusiyyətidir. Əlləri arxadan bağlı Yəhudi özünə bir fürsət verildiyi zaman çox yaşı bir vəziyyətə gəlməyi bacarır, ən çətin iş şəraitində belə.
O zaman Yaakov Eretz Israel'e geri dönməyinin  lazım olduğunu anlyaar çünki bir missiyası var. Eynilə Avraam kimi Yaakov da bu torpaqlarda yaşaması lazım olduğuna inanırdı.
Beləcə sahib olduğu hər şeyi alaraq geri dönmək üçün yola qoyular.
Reunion-GÖRÜŞMƏ
Və sonunda Yəhudi tarixində təkrarlanan bir səhnəyə daha gəldik. Yaakov və Esavın yenidən birləşməsi.
Evə dönüş yolunda Yaakov, Esavın onu 400 nəfərlik bir orduyla gözlədiyini duyar. Cavab olaraq, hər zamanki kimi ağlını istifadə və hədiyyələr göndərər.
Sonunda qarşılaşırlar. Esav Yaakov'u öldürməyə qalxmaz amma hələ ondan nifrət etdiyi açıqdır. "Qardaşım, səni yenidən burda görmək çox gözəl. Mənimlə Har Sa'ir'e gəl və birlikdə iş quraq. Sənin ağılın və mənim gücümlə bütün Yaxın Şərqə hakim ola bilərik. "
Şübhəsiz əgər bu ikili bir sıra olsaydılar, insanlıq tarixində əhəmiyyətli bir güc olardılar. Romalıların fiziki gücüylə Yəhudilərin mənəvi və zəka gücünün birləşdiyində xəyal edin.
Ancaq Yaakov, "sən öndən get mən sənə çataram " deyər. Əhvalatdan Yaakov'un heç bir zaman Har Sa'ir'e Esavla yaşamağa getmədiyini bilirik.
Böyük Tanah şərhçilərindən Raşi , peyğəmbər Ovadıa'dan nəql  edərək onların yenidən birləşəcəklərini açıqlayır, günlərin sonunda. Yaakov mənəvi gücü təmsil edərək Esava böyük fiziki gücə deyir ki: "Mən sənə icazə verirəm, öndən get və insanlıq tarixinə fiziki olaraq hakim ol. Lakin günlərin sonunda, aslan toğlu və yaşadıqda, biz bir yerə gəlirik. O zaman Yəhudilər ən üstdə olacaqlar. "
Bu Yəhudilərin bütün dünyanı ələ keçirib böyük bir imperatorluq quracaqları mənasını verməz. Ən sonda bütün dünya tək bir Tanrı olduğunu anlayacaq və standard bir əxlaq sistemi ilə sülh və qardaşlıq içində yaşayacaq. Yəhudi missiyası o vaxt reallaşacaq ancaq o zamana qədər Esav daha üstdə olacaq.
Tarixdəki mübarizə Yəhudi fikirləri Esavın fikirləri və yaratdığı mədəniyyət arasında olacaq. Bu kosmik bir mübarizə: yaxşı pisə qarşı. Bu çox güclü və Yəhudi tarixinə hakim olan bir düşüncədir.


Yerləşdirdi: admin